Tijdens de oorlog krijgt Nederland, en daarmee ook Helmond, te maken met grote schaarste aan allerlei artikelen.

Tijdens de oorlog krijgt Nederland, en daarmee ook Helmond, te maken met grote schaarste aan allerlei artikelen.

Op 15 augustus 1958 ging de eerste wielerronde van Helmond van start. Het evenement trok 28.000 betalende bezoekers, niet alleen uit Helmond, maar uit de verre omgeving. De enorme sponsoring door Helmondse bedrijven zorgde ervoor dat de entreeprijs maar drie kwartjes bedroeg; de opbrengst was bestemd voor Sint Jozefheil in Bakel.

In 2005 vierde de Helmondse scouting haar 75-jarig bestaan. De geschiedenis van de Helmondse scouting, en vooral van de deelname aan verschillende jamborees, is in 1995 door H. Löring en R. van den Elsen beschreven in Helmond ter Jamboree! In dagboeken van deken Rath in het archief van de parochie St. Lambertus zitten verschillende foto’s van de jamboree op Vogelenzang bij Haarlem in 1937. De verkennerij was in Helmond vooral een katholieke aangelegenheid waarbij de geestelijkheid nauw betrokken was. Daarom zijn foto’s van de scouting te vinden in het archief van deken Rath.

In de vijf maanden dat het RHCe gesloten is kunnen bezoekers uitwijken naar het Historisch Informatie Centrum in Helmond.

In het verleden waren er in Helmond twee kastelen: een burcht genaamd 't Oude Huys en het kasteel waar nu het gemeentemuseum gevestigd is.

Via de onderstaande links kunt u de beeldbank van het RHCe doorzoeken met het programma Aquabrowser. Behalve de beeldbank doorzoekt u ook de collectie van de openbare bibliotheek Eindhoven en Helmond.

De in 1863 in Bergen op Zoom geboren Augustinus Asselbergs vestigt zich in 1887 in Helmond als tekenleraar aan de Rijks-HBS en Tekenschool.

In het verleden waren er in Helmond twee kastelen: een burcht genaamd 't Oude Huys en het kasteel waar nu het gemeentemuseum gevestigd is.

Het gebied van de gemeente Helmond viel - voordat in 1968 delen van de omringende gemeenten werden toegevoegd - samen met dat van de voormalige heerlijkheid, tevens stad, gelegen in het Kwartier van Peelland.

Tijdens de oorlog krijgt Nederland, en daarmee ook Helmond, te maken met grote schaarste aan allerlei artikelen.

“Is di naw gin prima plekske, oit de zon en lekker stil, um ’s lekker oit te reuste, iederein die dè mar wil?” Zo begint een gedicht van onze stadsdichter Bert Kuijpers over de Beukenberg in de Warande. Dit gedicht werd geschreven voor de ingebruikneming van een picknickgelegenheid die de gemeente Helmond cadeau kreeg bij het 25 jarig bestaan van de Rotaractclub Helmond, een club van jongeren tussen de 18 en 30 jaar, die jaarlijks meerdere activiteiten organiseert. De Beukenberg is het hoogst gelegen gedeelte van de Warande met een groot aantal oude beuken. Misschien nu wat minder, maar vroeger was de Warande - en speciaal de Beukenberg-  een geliefde wandelplaats voor de Helmonders.

Op 23 mei 2006 was het precies 100 jaar geleden, dat een nieuw vervoermiddel door de landerijen van Asten en Vlierden reed; de tram van de Eindhovense Tramweg-Maatschappij ‘De Meierij’. De tram was in Noord-Brabant in 1880 voor het eerst gaan rijden en vanaf dat moment werden door verschillende ondernemers ook plannen gemaakt voor tramlijnen in de regio Deurne-Asten-Someren. Vanuit Asten ijverde fabrikant Bluijssen voor een tramverbinding met Helmond, die vanuit Asten richting Someren moest gaan en dan langs de Zuid-Willemsvaart naar Helmond. Elk jaar waren de verwachtingen van de gemeentebesturen en inwoners hoog gespannen of de tram zou gaan rijden. De plannenmakers kregen het steeds niet voor elkaar, totdat ‘De Meierij’ zich er in 1903 in mengde. Het werd wel een lijntje Helmond-Asten, maar via een verrassend ander tracé, namelijk via Ommel en het Vlierdense Brouwhuis.

Op 25 september 1944 is heel Helmond bevrijd van de Duitsers. Helmond-West is echter al drie dagen eerder bevrijd. Dat deel van de stad is in de dagen daarna gescheiden van de rest van Helmond doordat de bruggen en sluizen over het kanaal zijn opgeblazen of onklaar gemaakt. De laatste twee nog op 22 september ’s middags nadat de Duitsers zich teruggetrokken hebben uit Helmond-West.

“Wanneer en door wie is Helmond bevrijd?”. Literatuur, documentatie, kranten, foto’s, films, internet en niet in de laatste plaats archieven maken het mogelijk deze fictieve vraag te beantwoorden.

Bijna een jaar te laat vierde de Heemkundekring Helmond-Peelland op donderdag 15 januari 2009 haar 60-jarig jubileum. De kring werd opgericht op 24 mei 1948. Uit de naam blijkt al dat de kring toen niet alleen bedoeld was voor heemkundigen uit Helmond maar ook voor die uit Peelland. In de omliggende dorpen werden vaak pas in de jaren zeventig eigen kringen opgericht.

“Orgelmuseum trekt amper publiek” kopte het Eindhovens Dagblad van 9 maart 2009. Dat was anders in de beginjaren van het orgelmuseum dat in 1975 haar deuren opende in de paterskerk. Toen was de naam nog “Helmondse Muziekhal”.  In 1983 trok het museum meer dan 9.000 bezoekers. Dat en het feit dat men zich meer wilde toeleggen op museale activiteiten was de reden om in 1984 de naam te veranderen in “het Helmonds Draaiorgelmuseum”.

De Open Monumentendag van 2010 beloofde grootser te worden dan andere jaren. Natuurlijk waren er, net als andere jaren, veel monumenten open. Maar daarnaast was er zowel op zaterdag als op zondag een theaterwandeltocht.Op zaterdag een tocht door de Bundertjes, waar historische figuren de bezoekers meenamen naar het verleden van Helmond. Op zondag was het de beurt aan De Zeven van Helmond.

In september 2010 werd in Helmond de nieuwe bibliotheek aan de Watermolenwal officieel geopend. Van oudsher is Helmond een boekenstad. De stad heeft in de loop der eeuwen een aardige naam opgebouwd als het over boeken en tijdschriften gaat.

Op 30 november 1888 kwam de uit Aalten in Gelderland afkomstige leerlooier Frederik Wilhelm du Pré met zijn gezin vanuit Strijp naar Helmond. Een van de leden van het gezin, de toen 14-jarige Pieter Gerardus, trad een kleine veertien dagen later in dienst van Begemann.

Een opname van een begrafenisstoet in de regen, op weg naar de ingang van de kerk. Met deze begrafenis werd het katholieke zouaventijdperk afgesloten. Het betreft hier namelijk de uitvaart van Hendrikus Rooijakkers op 26 februari 1934. Hij was de laatst overgebleven Helmondse zouaaf.

In 1978 werden in het kader van het 800-jarig bestaan van Helmond allerlei feestelijkheden georganiseerd. Ook de gewestdag van dat jaar kreeg een publiekstrekker in de vorm van een ballonnenwedstrijd voor de gemeenten die tot het gewest Helmond behoorden.

Op 27 november 1930 werd in Helmond de eerste boomplantdag georganiseerd. Hoewel de bewoordingen waarin het opvoedkundige doel van deze dag werd uitgelegd ons vreemd in de oren klinken, is het doel zelf sindsdien nauwelijks veranderd. De Zuidwillemsvaart, de Helmondse krant uit die dagen, omschrijft het als volgt: “Hoort men vooral in ons land niet al te dikwijls de klacht over de jeugd dat ze zo licht tot baldadigheid vervalt en dit geldt wel voornamelijk ten opzichte van de natuur.” De jeugd die zo licht tot baldadigheid vervalt, bestaat blijkbaar alleen maar uit jongens, want meisjes nemen niet deel aan de boomplantdag. “Een echte jongen zal het door hem geplante boompje met liefde en waakzaamheid in z’n groei volgen, niet dulden dat het verminkt of in z’n goed gedijen belemmerd wordt en dienvolgens ook ’n anders en aller bezit, de geheele flora en fauna met ’n liefderijker gevoel behandelen.”

Tijdens de oorlog krijgt Nederland, en daarmee ook Helmond, te maken met grote schaarste aan allerlei artikelen.

Wist U dat Helmond in het verleden een grote faam had op het gebied van het maken van hoeden? In een tijd dat iedereen die buiten de deur kwam zijn hoofd diende te bedekken, was het maken van hoeden in Helmond een nijverheid die behoorlijk wat geld in het laatje bracht.

In de opgeknapte Kamstraat hangen sinds februari 2006 fototentoonstellingen van de Openlucht Galeries Helmond. De eerste betrof Helmondse sporthelden. Het aantal muurvitrines werd daarna uitgebreid en het volgende onderwerp was industrieel erfgoed.

In 1895 werd in Helmond aan de Kanaaldijk ZO bij de spoorbrug een nieuwe fabriek gevestigd. In 1932 kwam het einde voor deze fabriek, die over de hele wereld haar producten wist te slijten. Zo heeft het RHCe een Russische krant met een advertentie voor Helmondse chocolade in de collectie.

Op vrijdag 26 februari om 15.30 uur draagt de gemeente Helmond in het Speelhuis twee archieven over aan het RHCe.

Nu zijn ook de akten uit het bevolkingsregister van Helmond te raadplegen.

Het Helmonds Dagblad en voorlopers over de periode 1880-2004 zijn te raadplegen in de Openbare Bibliotheek in Helmond.

Tijdens de welkomstmarkt in Helmond van 23 maart jongstleden is door het RHCe een fotowedstrijd gehouden. De bedoeling was een zevental foto's in chronologische volgorde te leggen. Het juiste antwoord was: 3-7-1-5-2-6-4. De winnaars zijn inmiddels geïnformeerd.

Deze twee foto’s zijn honderd jaar oud. Misschien is het aardig om eens terug te kijken naar het Helmond van ongeveer een eeuw geleden. Er is veel verdwenen, maar ook zijn er nog allerlei zaken die herkenbaar zijn. De eerste foto zal op het eerste gezicht weinig herkenbaars hebben.

De wereld om ons heen verandert voortdurend. Dat bewijst dit stukje Helmond dat nauwelijks nog herkenbaar is.

Wij hebben in onze beeldbank gezocht naar foto’s van Helmond aan het begin van de 20e eeuw. Het is niet altijd mogelijk om opnames exact te dateren. Tenzij ze natuurlijk gemaakt zijn bij een speciale gelegenheid.

Een zeer oud stukje Helmond is Helmond-West. De Haagstraten komen al voor op de kaart van Van Deventer, die rond 1540 gemaakt is. De oudste parochiekerk van Helmond lag dan ook in deze wijk. Pas in de 15e eeuw is die kerk verplaatst naar de huidige Kerkstraat. En ook het Oude Huys, het Helmondse kasteel dat de voorloper was van het huidige, lag daar in de buurt. Eeuwen lang was er slechts sprake van lintbebouwing langs Steenweg, Kromme Steenweg, Mierloseweg en de 1e, 2e en 3e Haagstraat. Dat veranderde eigenlijk pas echt na de Tweede Wereldoorlog.

Onderstaande foto toont de Beukeliusstraat in Helmond met op de achtergrond het kerkhof van de Leonarduskerk en de kerk zelf. Rechts op de foto is de toegang naar de Mgr. Noyenstraat. De opname is gemaakt toen de wijk en de kerk nog jong waren, in de jaren 1950.

In het Masterplan Centrum Helmond Deelplan 1 van 2006 worden de bouwplannen van de gemeente gevisualiseerd voor het gebied tussen het kanaal en de Markt en dat tussen Havenweg en Oostende. In dat gebied moet het nieuwe centrum van Helmond komen.

Een algemeen beeld van Helmond wordt gegeven op een ansichtkaart uit 1907. De basis van de kaart kon voor iedere gemeente gebruikt worden. De letters van “GROET” zijn standaard, waarna de gewenste gemeentenaam en wat plaatjes uit die gemeente op de standaardkaart gedrukt werden. De letters bestaan uit houtstronken die bevallige chique dames tot steun dienen. Kinderen rusten op de dwarsbalken van de letters. Alleen de letter “T” is anders. Daar staat een minder chique geklede vrouw in Tiroler kleding. Ook de jongen en het meisje op de achtergrond van de “T”, zijn in Tiroler kleding. Aan de horizon zijn bergen te zien. Het zou zomaar kunnen dat de kaart oorspronkelijk voor is Tirol ontworpen en later algemener verspreid is.

Een van de huidige wijken van Helmond is het Industriegebied Zuid. Zoals de naam al zegt, bestaat de wijk voornamelijk uit bedrijfsterreinen. In het verleden was dat niet zo. Het was een landelijk gebied waar verspreid boerderijen stonden. Alleen dicht bij de stad, op het Hoogeind of de Oliemeulen, was de bebouwing dichter. Op oude kaarten zijn namen terug te vinden van boerderijen als de Rooseindse hoef en Mariahof. In het gebied lagen buurtschappen als Het Geremt en Duizeldonk. De bebouwing heeft bijna allemaal moeten wijken voor de aanleg van het industrieterrein.

Deze wijk is een van de kleinere van Helmond. De begrenzing wordt in het oosten gevormd door het Piet van Bokhovenpad aan de kanaalomleiding, in het noorden door de Bakelsedijk, in het zuiden door de Deurneseweg en de Molenstraat en in het westen door de Burgemeester van Houtlaan. Het westelijke gedeelte van de wijk bestaat uit de Bloemenbuurt en het oostelijke gedeelte uit de Zeehelden- en Vliegeniersbuurt.

Op 25 maart 2007 werd de Helmondse welkomstmarkt weer gehouden. Het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven was er ook aanwezig met een stand. Bij ons konden de bezoekers een puzzelspel doen. Met zeven foto’s van de westkant van de Markt die in de juiste volgorde gelegd moesten worden, van oud naar nieuw. De foto’s besloegen een periode van 100 jaar. De oudste foto was van 1880 en de jongste van 1980. Door gebouwen, kleding, vervoer, maar zelfs het verschijnen van televisieantennes konden de foto’s in de juiste volgorde gelegd worden. De oplossing bleek niet zo gemakkelijk. Vijf mensen hadden alles goed en kregen het prachtige boek Helmond: doorsneden in tijd en ruimte, geschreven door Giel van Hooff en Leo van Lieshout.

Veel van de panden op de monumentenlijst zijn groot. Villa’s, pastorieën, kerken. Je komt niet echt veel woonhuizen van de gewone Helmonder op de rijks- en gemeentelijke monumentenlijst tegen. Toch zijn er wel een paar. Aan de Kanaaldijk N.O. ligt een rijtje huizen met de nummers 116 t/m 124. Deze panden staan op de rijksmonumentenlijst. Volgens de Cultuurhistorische Inventarisatie Noord-Brabant, waarin panden zijn opgenomen die beschreven zijn in het kader van het monumenten inventarisatie project, zijn deze huizen gedateerd op 1915. Dat zou ze tot jongere monumenten maken, die passen in het thema van open monumentendag 2007. De panden blijken toch ouder te zijn. Ze zijn in de eerste helft van de jaren 90 van de 19e eeuw gebouwd door fabrikant Willem Prinzen bij zijn fabriek aan wat toen nog de Tramstraat werd genoemd. Aan die kant van het kanaal liep de tram richting Aarle-Rixtel. Die arbeidershuizen behoren daarmee niet tot de jongere monumenten van na 1900.

Het oostelijk deel van de wijk Helmond-Oost kent een Zeeheldenbuurt en een Vliegeniersbuurt. De zeehelden zijn vernoemd in de straten ten zuiden van het Sjef de Kimpepad en de vliegeniers ten noorden daarvan. Veel namen van zeehelden klinken ons nog bekend in de oren, zoals De Ruyter, Van Amstel, Tromp en Karel Doorman. Maar dat geldt niet voor alle namen. Weet U bijvoorbeeld wie De Winter was, waarnaar de De Winterstraat genoemd is?

In de jaren twintig van de twintigste eeuw kwamen verschillende zaken bij elkaar. Aan het einde van de negentiende eeuw kende Helmond een periode van industrialisatie. Veel inwoners van Helmond, maar ook van de omliggende dorpen hadden tot die tijd als nevenactiviteit bij de landbouw of als hoofdactiviteit thuis geweven. Zij deden dat voor zogenaamde entrepreneurs, die de garens leverden en de geweven stoffen weer ophaalden. Met de komst van stoommachines veranderde dat.

Op het eerste gezicht lijkt Helmond, behalve het kasteel, weinig voorbeelden van verdedigingswerken te kennen. Echter, wanneer de stad vanuit een niet alledaags gezichtspunt bekeken wordt, blijkt er nog een andere herinnering te zijn aan een meer turbulent verleden. De stratenloop in het centrum toont namelijk nog veel van de oude veste van Helmond. Het stratenpatroon was kruisvormig met de assen Markt-Kerkstraat en Veestraat-Ameidestraat. Aan het einde van die straten lagen de vier stadspoorten die men door moest om de stad binnen te kunnen komen of te verlaten.

Eeuwenlang bleef het grondgebied van Helmond hetzelfde. De stadskern binnen de wallen en De Haag vormden het voornaamste deel van de bebouwing. Langs de uitvalstraten zoals de Heistraat en de Molenstraat bevond zich ook nog wat bebouwing. Daarbuiten waren eenzame boerderijen of buurtschappen.

Onderstaande afbeelding betreft een schilderij dat tot de collectie van het Gemeentemuseum behoort. De maker ervan is niet bekend. Het olieverfschilderij moet rond 1780 gemaakt zijn. De schilder heeft Helmond geportretteerd vanuit het noordwesten. Hij zag Helmond vanuit het toen nog zeer landelijke gebied tussen Warande en Aa.

Onderstaande foto is genomen vanaf de Ameideflat in 1972. In technische termen heet dit ook een luchtfoto, hoewel daarbij vaak gedacht wordt aan een foto die vanuit een vliegtuig is genomen. In ieder geval biedt het hoge standpunt van de fotograaf een prachtig overzicht over een stuk van Helmond dat in de jaren zeventig flink in beweging was. Goed is te zien wat er in dertig jaar verdwenen is en wat er weer is opgebouwd.

Op de hoek van Kanaaldijk en Steenweg in Helmond was heel lang hotel Van Will gevestigd. Al bij de volkstelling van 1829 heeft Egidius van Will een herberg op deze plaats. Zijn nazaten zetten het bedrijf voort tot ongeveer 1920.

Hoe langer je kijkt hoe meer je ontdekt. Dat werkt altijd het beste bij luchtfoto’s of in ieder geval foto’s die van grote hoogte genomen zijn. In dit geval is de opname gemaakt vanaf een hoogwerker die bij de aanleg van de Helmondse Traverse gebruikt werd.

In de geschiedenis van Helmond speelt de industrialisatie een grote rol. De herinnering aan het industriële verleden van Helmond wordt levend gehouden door de Stichting Industrieel Erfgoed Helmond (SIEH), die in een eigen ruimte aan de Kanaaldijk regelmatig tentoonstellingen houdt.

Nadat de broeders van Maastricht zich in 1880 in het door pastoor Spierings gebouwde klooster met school aan de Zuid-Koninginnewal hadden gevestigd, werden ze steeds belangrijker voor het onderwijs aan de Helmondse jongens.

De pastorie van Helmond was eeuwenlang gevestigd aan de Markt. In 1838 werd een nieuwe gebouwd in de Kerkstraat en het gebouw aan de Markt werd betrokken door enkele nonnen van de nog jonge orde van de Zusters van Liefde van Tilburg.

Al in de middeleeuwen had Helmond een school. Die stond op de hof bij de kerk. Wij denken bij een kerkhof aan een begraafplaats, maar in het verleden was die betekenis veel ruimer. 

In 1911 werd in Helmond aan de Weg op den Heuvel de Ambachtsschool geopend. Het gebouw was ontworpen door architect Lambert de Vries; een man die zeer veel schoolgebouwen en woonhuizen in Helmond heeft ontworpen. Het gebouw werd eind jaren 70 gesloopt. Na jaren als parkeerterrein gebruikt te zijn is in 1998 op het perceel woon- en werkcomplex ‘t Cour verrezen.

De markt is bij uitstek het zinnebeeld van de koopmansgeest die Helmond in het verleden uitstraalde. Het recht om markten te houden verzekerde een stad van een toestroom van handelslieden van buiten de stad die hun koopwaar kwamen aanbieden. Op de markt hoorden de Helmonders de nieuwtjes van buiten de stad en maakten ze kennis met andere culturen. Dat die markt voor Helmond belangrijk was bewijst een prachtige oorkonde uit de collecties van het RHCe. Met deze oorkonde gaf keizer Karel V in 1538 de Helmonders toestemming om de weekmarkt van dinsdag naar zaterdag te verplaatsen. Op zaterdag had Helmond als enige plaats in de omgeving het recht op de markt. Zo had de stad geen concurrentie te vrezen van andere plaatsen.

Op 31 mei 1948 begon de BBA in Helmond met de eerste stadsdienst met autobussen. Er waren drie lijnen die werden gereden met gereviseerde kleine Fordbussen.Op de dag ervoor, een zondag, werd op de eerste feestelijke rit het college van burgemeester en wethouders rondgereden met een aantal hoge heren van de busmaatschappij.

Op zondag 13 oktober 1929 maakte Graf Zeppelin een ‘pleziervaart’ boven Nederland. Overal liepen de mensen massaal huizen en kerken uit om een glimp op te kunnen vangen van het Duitse luchtschip. Behalve de 40 bemanningsleden, bevonden zich ook 30 passagiers aan boord. Eén van hen was de Helmondse zakenman Gerard Wijnen.